Tussen Gods wil en onze keuze

Exodus 4:21: ‘’En de HEERE zei tegen Mozes: Wanneer u teruggaat naar Egypte, zie erop toe dat u al de wonderen die Ik in uw hand gesteld heb, vóór de farao doet. Ikzelf echter zal zijn hart verharden, zodat hij het volk niet zal laten gaan.’’

Laatst had ik een gesprek met iemand die zei: ‘Ik begrijp niet dat een rechtvaardig God het hart van de farao kan verharden. Dan kan die man toch ook geen andere keus maken.’ Zelf had ik toen als antwoord dat ik geloof dat hij wél een keus had, maar ik kon niet goed uitleggen waarom.

Alsof God het leidt ben ik aan Exodus toegekomen met lezen en las ik bovenstaande tekst. Ik dacht: zie je wel, het staat er toch echt. Maar toen ik verder las, ontdekte ik dat er in Exodus maar liefst acht keer staat dat de farao zélf zijn hart verhardde. Hij luisterde niet, ondanks alle tekenen die er waren. Zelfs zijn eigen magiërs zeiden dat het de hand van God was, maar nog wilde hij niet luisteren.

Opvallend is ook dat er staat dat de farao én zijn dienaren hun hart verhardden. Dus het idee dat zijn dienaren alleen maar bevelen opvolgden, klopt ook niet helemaal. In het Urkers hebben we daar een mooie uitdrukking voor: ‘ij gooide z’n kop dwurs’.

In Exodus 10:1 staat dat God het hart van de farao heeft verhard, zodat Hij Zijn tekenen kon laten zien. Daarin zie je Gods almacht: Hij laat zien wie Hij is, en dat wordt tot op de dag van vandaag herdacht wanneer het Joodse volk de bevrijding uit Egypte viert.

In mijn studiebijbel las ik dat juist de Hebreeuwse woorden die in deze tekst gebruikt worden, iets belangrijks laten zien. Die woorden drukken niet alleen uit dát het hart verhard wordt, maar ook een innerlijke houding: een bewuste neiging en verlangen om liever opstandig te zijn tegen God dan in harmonie met Hem te leven. Dat maakt duidelijk dat, ook al staat alles onder Gods leiding, de mens nog steeds zelf verantwoordelijk is voor zijn keuzes.

Misschien is dat ook wel de les voor ons. Hoe gaan wij om met wat God tegen ons zegt? Verharden wij ons hart, of luisteren we? Want elke keer dat we niet luisteren, wordt het een stukje makkelijker om dat opnieuw te doen. Maar wie zich naar God keert, zal merken dat Hij altijd genadig is.

Christel Bakker-Postma (29)